Укуктук нормалар

Сабактын темасы: Укук нормалары.

• Мамлекет – коомдогу адамдардын мамлекет жана бири-бири менен болгон мамилесин жөнгө салуучу институт. Өзүнүн күчтүү бийлигине жана күч-кубаттуулугуна карабастан мамлекет дайыма үй-бүлөгө таянып келген. Үй-бүлө коомдогу эң маанилүү социалдык топ болуп саналат.

• Мамлекеттин жараны эң алгач үй-бүлөдөн тарбия алып, өсүп-өнүгөт. Ошондуктан, үй-бүлөнүн бекемдиги, үй-бүлөдөгү адептүүлүк жана жакшы тарбия мамлекеттин туруктуулугун, бекемдигин жана өнүгүүсүн камсыздайт .

• Бала эң жөнөкөй туура жана туура эмес жүрүш-туруш эрежелерин, эмне мүмкүн, эмне мүмкүн эмес экендигин, жакшы менен жамандын айырмасын, улууларды сыйлоо, кичүүлөрдү ызаттоо, ж.б. адептик баалуулуктарды үй-бүлөдөн үйрөнөт.

• Өзүнүн жүрүш-турушу үчүн жооптуу экенин түшүнүп, айлана-чөйрөдөгү адамдарга зыян келтирбеген иш-аракеттерди жасоого багыт алат. Бул моралдык жүрүш-туруш эрежелери менен жөнгө салынат.
• Мораль – коом тарабынан орнотулган жүрүш-туруштун эрежелеринин жана нормаларынын системасы. Мораль мааниси боюнча мыйзам жана укук түшүнүктөрүнө жакын. Анткени, мораль адамдын иш-аракетинин эркиндигине чектөө коет.

• Укуктук нормалар – туура же жол берилген жүрүм-турумдун ченемдерин жана аны бузуунун кесепеттерин аныктаган, мыйзамдарда бекитилген жалпы эреже.

Мораль – коом тарабынан орнотулган жүрүш-туруштун эрежелеринин жана нормаларынын системасы.

• Моралдык нормалар адамды уяттуу иштерден, оор кылмыштардан, жалкоолуктан, ж.б. ушуларга окшогон терс иш-аракеттерден тыйып турат. Ошол эле мезгилде адамдын жүрүш-турушуна түздөн-түз таасир эткен укуктук нормалар колднулат. Укуктук нормалар моралдык нормалардын негизинде түзүлөт. Тагыраак айтканда адамзаттык баалуулуктардан келип чыгып, укук менен бекемделет

Укуктук нормалар жарандарга карата төмөнкү жүрүш-туруш эрежелерин белгилейт: 

• - милдеттендирүүчү. Мисалы, жаран Ата Мекенди коргоого, ата-энесин кароого милдеттүү;
• - анык бир иш-аракет үчүн укук. Мисалы, жалпы билим алууга укуктуу болгондуктан жаран мектепке барат, китеп окуйт, ж.б.;
• - тыюу салуучу. Мисалы, түндөсү музыка коюп, шаан-шөкөт уюштурууга тыюу салынат. Анткени бул башкалардын эс алуу укугун бузат.